شرح آن در قسمت مساجد داده شده . ) 5 / بناى مسجد بلخ از طرف زن داود بن على ( ابن بطوطه - شرح آن در قسمت مساجد ) 6 / بناى اسدآباد بلخ در حدود 118 ه 736 م ( شرح آن بحوالت مجمل گذشت ) 7 / بناى فضل‌آباد اندر بيابان آموى و كشيدن ديوار عظيم بين سغد و بخارا تا از حملات تركان ايمن شدند ، از طرف ابو العباس فضل بن سليمان طوسى حكمران مهدى خليفهء عباسى در خراسان در حدود سنه ( 167 ه 783 م ) ( زين الاخبار خطى 77 ب ) 8 / بناى گرديز : گرديز يا گرديس ( گر - غر بمعنى كوه + ديس مساوى دز يعنى حصار كوهى ) بقول نويسندهء نامعلوم حدود العالم در حدود ( 372 ه 982 م ) شهرى بود ، ميان غزنه و هندوستان بر سر تلى با حصار استوار و سه باره ، كه بر واديهاى ولايت قديم و تاريخى پكتيكا ( پنبتو نخوا محل سكونت پنبتون ) حاكم و مشرف بود . در حدود سال 200 ه 815 م هنگاميكه پيشواى سياسى و داهى معروف سيستان حمزه شارى امير المومنين با سلطهء خلافت بغداد در افغانستان مقاومت و مقابلت داشت ، او شهر گرديز را بنا نموده بود . « 1 » چون بقرار اسناديكه در فصل اول اين كتاب ذكر رفت ، گرديز از زمانهاى قبل از اسلام وجود داشت ، بنابر ان بايد گفت كه حمزه اين شهر و يا حصار آن را تجديد و تعمير كرده باشد ، تا پناه گاهى براى تبعه و پيروانش باشد . زيرا ما مىبينيم كه در حدود ( 372 ه 982 م ) يعنى زمان نوشتن حدود العالم هم خوارج يعنى تابعان حمزه در گرديز سكونت داشته‌اند « 2 » و ما قبلا در شرح زندگانى حمزه در فصول سابقه به اين مطلب اشاره نموديم .

--> ( 1 ) - تاريخ سيستان 24 ( 2 ) - حدود 45